Aholi salomatligi va millat genofondini giyohvandlik va narkojinoyatlardan samarali himoya qilish
Bugungi kunda giyohvandlik va giyohvandlik vositalarining noqonuniy muomalasi nafaqat huquqiy, balki ijtimoiy, tibbiy, iqtisodiy va demografik muammo sifatida ham jiddiy xavf tug‘dirmoqda. Ayniqsa, yoshlar orasida giyohvand moddalarni iste’mol qilishning oldini olish jamiyatning kelajagi uchun muhim vazifalardan biridir.
Giyohvandlik insonning jismoniy va ruhiy salomatligiga zarar yetkazish bilan birga, oilaviy munosabatlar, mehnat qobiliyati va ijtimoiy barqarorlikka ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Giyohvandlik inson organizmida kuchli qaramlikni yuzaga keltirishi mumkin. Uzoq muddatli iste’mol: insonning ruhiy va jismoniy holatiga zarar yetkazishi; turli kasalliklar xavfini oshirishi; mehnat va o‘qish qobiliyatini pasaytirishi; oilaviy va ijtimoiy muammolarni kuchaytirishi; jinoyatchilikka moyillikni oshirishi mumkin.
Eng xavfli jihati shundaki, giyohvandlikka tushgan inson ko‘pincha nafaqat o‘ziga, balki oilasiga va atrofidagi insonlarga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Sog‘lom avlod — davlat va jamiyatning eng katta boyligidir. Shu sababli yoshlarni giyohvandlikdan himoya qilishni faqat bugungi kun muammosi sifatida emas, balki kelajak avlod salomatligini ta’minlash masalasi sifatida ko‘rish kerak.
Bu borada yoshlarning bo‘sh vaqtini mazmunli tashkil etish, sport va ta’limga jalb qilish, sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilish muhim ahamiyatga ega.
Giyohvandlikning tarqalishiga qarshi kurashning ikkinchi muhim yo‘nalishi — giyohvandlik vositalarining noqonuniy muomalasiga barham berish.
Buning uchun: giyohvand moddalarni noqonuniy ishlab chiqarish va tarqatish kanallarini aniqlash; internet orqali noqonuniy savdoning oldini olish; narkotik moddalarni mamlakat hududiga noqonuniy olib kirishga qarshi kurashish; narkojinoyatlarni tezkor aniqlash va tergov qilish; noqonuniy daromad manbalarini aniqlash; huquqni muhofaza qiluvchi organlar o‘rtasidagi hamkorlikni kuchaytirish zarur.
Ayniqsa, zamonaviy texnologiyalar rivojlanishi sharoitida narkotiklarning internet va yashirin elektron kanallar orqali tarqatilishining oldini olish dolzarb vazifalardan biridir.
Giyohvandlikning oldini olishda eng samarali yo‘l — yoshlarni jinoyat sodir etgandan keyin jazolash emas, balki ularni jinoyatga olib boruvchi muhitdan himoya qilishdir.
Buning uchun: Oila → maktab → mahalla → ta’lim muassasasi → huquqni muhofaza qiluvchi organlar o‘rtasida uzviy hamkorlik bo‘lishi kerak.
Yoshlar orasida narkotik moddalarning zarari haqida oddiy va tushunarli targ‘ibot olib borish, psixologik yordam ko‘rsatish, sport va madaniy tadbirlarni ko‘paytirish katta samara beradi.
Giyohvandlikka qarshi kurashda profilaktika alohida ahamiyatga ega. Profilaktika quyidagi yo‘nalishlarda amalga oshirilishi mumkin: maktab va oliy ta’lim muassasalarida tushuntirish ishlari; ota-onalarning farzandlari bilan muloqotini kuchaytirish; yoshlarning bo‘sh vaqtini mazmunli tashkil etish; sport va ijodiy faoliyatga keng jalb qilish; giyohvandlikka moyil shaxslarni erta aniqlash; zarur hollarda tibbiy va psixologik yordam ko‘rsatish; narkotik moddalarning noqonuniy tarqalishi haqida fuqarolarning xabardorligini oshirish.
Giyohvandlikka qarshi kurash faqat jazolash choralaridan iborat bo‘lmasligi kerak. Giyohvandlikka qaram bo‘lib qolgan shaxslarni davolash, psixologik qo‘llab-quvvatlash va jamiyatga qayta integratsiya qilish ham muhim.
Bu orqali insonning sog‘lig‘ini tiklash, oilasini saqlab qolish va uning qayta jinoyat sodir etish xavfini kamaytirish mumkin.
Aholi salomatligi va millat genofondini giyohvandlik hamda narkojinoyatlardan himoya qilish — butun jamiyatning umumiy vazifasi.
Bu borada uchta yo‘nalish birgalikda olib borilishi lozim: 1. Oldini olish — yoshlarni giyohvandlikdan himoya qilish. Qarshi kurash — narkotiklarning noqonuniy ishlab chiqarilishi va tarqatilishiga chek qo‘yish. 3. Reabilitatsiya — qaramlikka tushgan insonlarni davolash va jamiyatga qaytarish. Zero, sog‘lom avlod — sog‘lom jamiyat, sog‘lom jamiyat esa kuchli davlatning asosidir.
Termiz tumanlararo
ma’muriy sudi sudyasi
S.Z.Karimov
