Меҳнат ҳуқуқлари ва миграция соҳасида ҳуқуқий ислоҳотларни чуқурлаштиришга қаратилган янги Қонуни мазмуни
2025 йил 11 ноябрда қабул қилинган ЎРҚ–1095-сонли Ўзбекистон Республикаси Қонуни, мамлакатда меҳнат муносабатлари ва миграция соҳасини ҳуқуқий жиҳатдан янада такомиллаштиришга қаратилган муҳим норматив-ҳуқуқий ҳужжат ҳисобланади.
Қонунчилик палатаси томонидан 2025 йил 17 июнда қабул қилиниб, Сенат томонидан 2025 йил 1 августда маъқулланган мазкур қонун фуқароларнинг меҳнат ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, миграция жараёнларини замонавий талаблар асосида бошқариш ва ушбу соҳада самарали ҳуқуқни қўллаш амалиётини шакллантиришни мақсад қилади.
Кейинги йилларда мамлакатимизда меҳнат ва миграция соҳасида кенг кўламли ислоҳотлар амалга оширилиб, фуқароларнинг қонуний манфаатларини таъминлашга қаратилган ҳуқуқий механизмлар босқичма-босқич жорий этилмоқда. Айниқса, ташқи ва ички меҳнат миграцияси жараёнларини тартибга солиш, ишчи кучининг қонуний ҳаракатини таъминлаш, фуқароларни ноқонуний меҳнатдан ҳимоя қилиш давлат сиёсатининг устувор йўналишларидан бирига айланди. ЎРҚ–1095-сонли Қонун ана шу ислоҳотларни ҳуқуқий жиҳатдан мустаҳкамлаб, амалдаги қонун ҳужжатларига зарур ўзгартириш ва қўшимчалар киритишни назарда тутади.
Мазкур Қонуннинг асосий моҳияти миграция соҳасида ҳуқуқни қўллаш амалиётини яхшилаш ва хизмат кўрсатиш жараёнларида шаффофликни таъминлашдан иборат. Хусусан, хусусий бандлик агентликлари фаолиятини тартибга солиш, уларнинг жавобгарлигини кучайтириш орқали фуқароларни ишга жойлаштириш жараёнларида қонунийлик ва ишончни таъминлашга алоҳида эътибор қаратилган. Бу эса меҳнат бозорида адолатли рақобат муҳитини шакллантиришга хизмат қилади.
Шу билан бирга, Қонунда иш берувчилар ва ходимлар учун қўшимча қулайликлар яратишга қаратилган нормалар ҳам ўз ифодасини топган. Меҳнат муносабатларини расмийлаштириш, миграция билан боғлиқ ҳужжатлаштириш жараёнларини соддалаштириш ҳамда ортиқча маъмурий тўсиқларни бартараф этиш орқали бошқарув самарадорлигини ошириш кўзда тутилган. Бу эса фуқароларнинг меҳнат қилиш ҳуқуқини амалга оширишда амалий енгилликлар яратиб, давлат органлари фаолиятида очиқлик ва ҳисобдорликни кучайтиради.
Қонуннинг яна бир муҳим жиҳати — миграция соҳасида хусусий сектор иштирокини кенгайтириш билан боғлиқ. Хусусий бандлик агентликлари фаолиятини аниқ ҳуқуқий асослар билан тартибга солиш, уларнинг масъулиятини белгилаш орқали давлат ва хусусий сектор ўртасида самарали ҳамкорликни йўлга қўйиш мақсад қилинган. Бу эса меҳнат ресурсларидан оқилона фойдаланиш, аҳоли бандлигини ошириш ва миграция жараёнларини тизимли бошқаришга хизмат қилади.
Шу сабабли, 2025 йил 11 ноябрда қабул қилинган ЎРҚ–1095-сонли Қонун меҳнат ҳуқуқлари ва миграция соҳасидаги қонунчиликни замон талабларига мос равишда янгилашга қаратилган муҳим ҳуқуқий ҳужжатдир. У фуқароларнинг меҳнат қилиш ҳуқуқини ишончли ҳимоя қилиш, миграция жараёнларида қонунийлик ва шаффофликни таъминлаш, шунингдек иш берувчилар ва ходимлар учун қулай ҳуқуқий муҳит яратишга хизмат қиладиган мустаҳкам асос сифатида аҳамият касб этади.
Фуқаролик ишлари бўйича
Сариосиё туманлараро судининг судяси
Худойқулов Умедилло Равшанович
