Интеллектуал мулк соҳасида жавобгарлик кучайтирилди: энди ҳуқуқбузарлар жиноий жавобгарликка тортилади
2025-йил 8-август куни Ўзбекистон Республикасининг ЎРҚ–1080-сон Қонуни қабул қилинди. Ушбу ҳужжат Адлия вазирлиги томонидан ишлаб чиқилган бўлиб, мамлакатимизда интеллектуал мулк объектларини ҳимоя қилиш тизимини янада мустаҳкамлаш, ҳуқуқ эгалари манфаатларини ишончли кафолатлаш ва соҳага нисбатан қонун устуворлигини кучайтиришга қаратилган.
Қонун интеллектуал мулк соҳасидаги ҳуқуқбузарликларга нисбатан жиноий ва маъмурий жавобгарлик чораларини кескин кучайтиради. Энди товар белгиси, ихтиро, дастурий таъминот, саноат намунаси ва бошқа интеллектуал мулк объектларига тажовуз қилган шахслар жиноий жавобгарликка тортилади. Муаллифнинг номулкий ҳуқуқларини бузиш ҳоллари учун жавобгарликка сабаб бўладиган объектлар доираси кенгайтирилди. Бу эса ижодкорлар, олимлар ва тадқиқотчилар меҳнатини ҳимоя қилишда муҳим қадам ҳисобланади.
Адлия органлари ваколатлари кенгайтирилиб, уларга контрафакт товарларни кўздан кечириш ва хатлаш ҳуқуқи берилди. Муаллифлик ва турдош ҳуқуқларни бузганлик учун маъмурий жарималар сезиларли даражада оширилди. Шунингдек, селекция ютуғи ва интеграл микросхемалар топологияси ҳуқуқларини бузиш бўйича ҳам алоҳида маъмурий жавобгарлик жорий этилди. Патент ҳуқуқбузарликларида фойдаланилган ашёлар мусодара қилинади, товар белгилари бўйича ишлаб чиқарилган сохта маҳсулотлар эса ҳуқуқбузар ҳисобидан муомаладан чиқарилади ва йўқ қилинади.
Мазкур қонуннинг ушбу қисми расмий қабул қилинган кундан уч ой ўтиб, яъни 2025-йил 8-ноябрдан кучга киради.
Янги тартиблар мамлакатимизда интеллектуал мулкни ҳимоя қилиш механизмни янада кучайтиради. Бу ўзгаришлар ҳалол рақобат муҳитини шакллантиришга, ижодий ва илмий меҳнат маҳсулини асрашга, фуқароларнинг қонуний манфаатларини қатъий ҳимоя қилишга ва халқаро майдонда Ўзбекистоннинг имижини мустаҳкамлашга хизмат қилади.
Демак, қонун нафақат ҳуқуқбузарликларга қарши самарали кураш чораси, балки интеллектуал салоҳиятни ривожлантириш ва миллий манфаатларни ҳимоя қилишда муҳим ҳуқуқий асос ҳисобланади.
Фуқаролик ишлари бўйича
Сариосиё туманлараро судининг
судяси Худойқулов Умедилло Равшанович
