{"id":16294,"date":"2023-04-29T15:59:26","date_gmt":"2023-04-29T12:59:26","guid":{"rendered":"https:\/\/nor.uz\/?p=16294"},"modified":"2023-04-29T17:19:31","modified_gmt":"2023-04-29T14:19:31","slug":"kelajakni-begonalar-emas-o%ca%bbzimiz-yaratamiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nor.uz\/?p=16294","title":{"rendered":"Kelajakni begonalar emas, o\u02bbzimiz yaratamiz"},"content":{"rendered":"

Maktabda adabiyot, tarix, geografiyani yaxshi o\u02bbqirdim. Chunki o\u02bbqituvchilarimiz mavzuni tushuntirish uchun jon-jahdi bilan harakat qilishar, qiziqarli o\u02bbtishardi darslarni. O\u02bbshanda \u201cUstoz bo\u02bblsammikin, ko\u02bbp narsani bilishadi, hamma havas qiladi ularga<\/em>\u201d, deb o\u02bbylardim. Lekin yuqori sinfga o\u02bbtgach, muallimlarimizdan birini o\u02bbg\u02bbil bola sinfdoshlarimiz birlashib do\u02bbpposlashganini eshitib qalqib ketgandim. Keyin bilsam bu odatiy hol, katta sinf o\u02bbquvchilari o\u02bbqituvchilarni u qadar hurmat qilishmas, aksar ota-onalar esa ularni mensishmas ham ekan. Buni eshitib o\u02bbshanda menda g\u02bbalati kayfiyat paydo bo\u02bblgani, \u201cHech qachon o\u02bbqituvchi bo\u02bblmayman<\/em>\u201d deganim esimda. Biroz vaqt o\u02bbtib, muallimlarimizdan biri tirikchilik sabab maktabdan ketdi. Keyin boshqasi, so\u02bbng yana boshqa biri. Ular oliy ma\u02bclumotli bo\u02bblsa-da, tayinli maosh olmagani sabab yaxshiroq pul topish uchun mardikorlik yoki tumanlararo taksichilik qilishardi. Goho ularni eski, to\u02bbzg\u02bbin kiyimda qaygadir ketayotgan yo yo\u02bblovchi chaqirayotgan holda ko\u02bbrardim. Salom bermoqchi bo\u02bblib yaqinlashsam, mendan ko\u02bbzlarini olib qochayotganlarini sezib, to\u02bbxtab qolardim. Nazarimda, o\u02bbsha vaqtdagi ahvollari uchun sobiq o\u02bbquvchisidan uyalishardi. Men ham ularni shu ko\u02bbyga solgan jamiyatimizdan, tuzumimizdan, odamlarimizdan, o\u02bbzimdan uyalardim. Qani qo\u02bblimdan kelsa-yu, ularni yana maktabga qaytarsam, yana qiziq-qiziq darslarini eshitsam, derdim. Lekin qo\u02bblimdan hech narsa kelmasdi. Konstitutsiyaga kiritilishi kutilayotgan o\u02bbzgarishlarni o\u02bbqirkanman, o\u02bbqituvchilar bilan bog\u02bbliq modda (52-modda \u2013 O\u02bbzbekiston Respublikasida o\u02bbqituvchining mehnati jamiyat va davlatni rivojlantirish, sog\u02bblom, barkamol avlodni shakllantirish hamda tarbiyalash, xalqning ma\u02bcnaviy va madaniy salohiyatini saqlash hamda boyitishning asosi sifatida e\u02bctirof etiladi. Davlat o\u02bbqituvchilarning sha\u02bcni va qadr-qimmatini himoya qilish, ularning ijtimoiy va moddiy farovonligi, kasbiy jihatdan o\u02bbsishi to\u02bbg\u02bbrisida g\u02bbamxo\u02bbrlik qiladi)<\/em>ni ko\u02bbrib, birdaniga shu holatlar esimga keldi. O\u02bbshandagi imkonsizligimga iloj topilayotganiga quvondim. Shu sabab Bosh Qomusimizga kiritilayotgan barcha moddalarni yaxshiroq o\u02bbrgana boshladim. Shuning barobarida xotiralarim ham qatma-qat ko\u02bbtarilib kelaverdi. Misol uchun, ayollarga qilinadigan zo\u02bbravonliklarga ko\u02bbriladigan jazolar haqidagi moddalarni o\u02bbqib ichim yorishdi. Bolaligimda qishlog\u02bbimizdagi, qo\u02bbshni mahallalardagi ayollar o\u02bbziga o\u02bbt qo\u02bbyib yuborgani yoki o\u02bbzini osib o\u02bbldirgani haqida ko\u02bbp eshitardim.\u00a0Nega unday qilishgan degan savolimga, \u201cChidolmaganda<\/em>\u201d derdi onam va g\u02bbamgin bo\u02bblib qolardi. Balki ularga yordam berolmaganidan, balki ayolini qayta-qayta uravergan zo\u02bbravon erni hech kim to\u02bbxtatib qolmaganidan achchiqlanar, afsuslanardi. Konstitutsiyaga kiritilayotgan yangi modda ayollarning huquqini himoya qilish bilan birga, ularni hayotga boshqacha nigoh bilan qarashga ko\u02bbmak berishiga umid uyg\u02bbondi negadir ko\u02bbnglimda…<\/p>\n

\n

O\u02bbsmirlik vaqtidagi eng katta yaram dadamga tuhmat qilishgan vaqtlar paydo bo\u02bblgan. Yangi ishga o\u02bbtganlarida nimadir bo\u02bbldi-yu, dadamni tergovga chaqira boshlashdi. Garchi aybsiz bo\u02bblsalar-da, odamlar bir zumda ularni jinoyatchiga chiqarishgandi. Chunki \u201corgan\u201d xodimlari dadamga xuddi aybdorlardek muomala qilishardi. O\u02bbshanda dadam, bobom, umuman oilamizdagi hamma juda tushkun, juda siniq bo\u02bblib qolgandik. Hozir ham eslasam, ko\u02bbz oldimga dadam bobomning qo\u02bblini mahkam qisib o\u02bbtirib, \u201cXavotir bo\u02bblmang, hammasi yaxshi bo\u02bbladi, aybsizman\u201d deyishlari kelaveradi. Shukrki, rostdan ham dadamning aybsizligi isbotlandi, lekin o\u02bbsha vaqtda qilingan muomala sabab, ularda qolib ketgan jarohatni, odamlarga bo\u02bblgan ishonchsizlikni bugun ham his qilib turaman, jonim og\u02bbriydi. Bilsam, bunaqa jarohatlar juda ko\u02bbp tanishlarimda bor ekan. Himoyalanmagan huquqlar, bajarilmagan majburiyatlar, talab qilinmagan haqlar sabab edi bularning bariga\u2026<\/p>\n

Yangi tahrirdagi konstitutsiyani o\u02bbqib, shu o\u02bbylar kechdi xayolimdan. Bularni yozarkanman, \u201cAvval shunaqa qiyin edi, ammo bugun boshqacha, hozir biz boshqacha yashayapmiz\u201d<\/em>, deyish emas murodim. Aslida hozir ham ana shu illatlar jamiyatimizda, hayotimizda bor. Hozir ham o\u02bbqituvchini indamasangiz, odam o\u02bbrnida ko\u02bbrmaydigan nodon korchalonlar, zug\u02bbumdan to\u02bbyib ketgani uchun o\u02bbzini o\u02bbldirayotgan ayollar, aybsiz bo\u02bbla turib, isbotlanmagan gumon sabab sinib qolayotgan tadbirkorlar bor. Nega? Boisi bugunga qadar huquqlarimizga yetarlicha e\u02bctibor bermadik, \u201cBaribir bo\u02bblmaydi, kattaning aytgani aytgan, mazlum doim mag\u02bblub\u201d degan aqidani ongimizga singdirib oldik, balki majburan singdirildi.<\/p>\n

Ammo referendum bu \u2013 yangilanish bo\u02bblgani kabi, bizga ham yangiliklar, o\u02bbzgarishlar zarur edi. Nafaqat konstitutsiyamizda, balki ongimizda, fikrlashimizda, yashashimizda. Nega bu qadar targ\u02bbib qilinyapti qomusning yangi tahriri? Nega kerak bo\u02bblyapti bizga bu yangi tahrir, yangi moddalar? Bir karashda unchalik zarurati yo\u02bbqdek tuyiladi buning, zamon o\u02bbz zaylida davom etyapti, hammasi yaxshidek. Ammo, chuqurroq o\u02bbylab qaralsa-chi? Aslida ham shundaymi? Aslida ham yurtimizda hamma o\u02bbz huquqini, majburiyatini biladimi? Afsuski, bunga ijobiy javob berish biroz mushkul. Demak har yurtdoshimiz bilishi kerak o\u02bbz huquqi, nimalarga majburmasligi, bu zaminda har bir odam tengligi, boshqa birov uning konstitutsion huquqlariga daxl qila olmasligini. Mana shundagina jamiyatda rivojlanish bo\u02bbladi. O\u02bbqituvchi mardikor bo\u02bblmaydi, ayol shunchaki buyumga aylanmaydi, insonlar erki eng oliy qadriyat ekanini tushunib yetishadi. Bu xalq azal-azaldan jasoratli bo\u02bblgan, faqat allakimlar mana shu narsani unutishimizni istashdi. Bugun esa bu tuyg\u02bbuni qayta his qilishimizga imkon berilyapti, nazarimda, bundan foydalanish kerak. Chunki bizga buyuk kelajakni hech kim qurib bermaydi, unga o\u02bbz mehnatimiz, aqlimiz va harakatlarimiz orqali boramiz. Tanlov esa doimgidek o\u02bbz qo\u02bblimizda. Men o\u02bbz haq-huquqlarimga befarq emasman.<\/p>\n

Feruza NURMAT<\/a> qizi<\/strong><\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Maktabda adabiyot, tarix, geografiyani yaxshi o\u02bbqirdim. Chunki o\u02bbqituvchilarimiz mavzuni tushuntirish uchun jon-jahdi bilan harakat qilishar, qiziqarli o\u02bbtishardi darslarni. O\u02bbshanda \u201cUstoz bo\u02bblsammikin, ko\u02bbp narsani bilishadi, hamma havas qiladi ularga\u201d, deb o\u02bbylardim. Lekin yuqori sinfga o\u02bbtgach, muallimlarimizdan birini o\u02bbg\u02bbil bola sinfdoshlarimiz birlashib do\u02bbpposlashganini eshitib qalqib ketgandim. Keyin bilsam bu odatiy hol, katta sinf o\u02bbquvchilari o\u02bbqituvchilarni u qadar …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16295,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[15],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16294"}],"collection":[{"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16294"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16294\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16297,"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16294\/revisions\/16297"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16295"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16294"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16294"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16294"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}