{"id":22361,"date":"2026-11-20T10:53:37","date_gmt":"2026-11-20T07:53:37","guid":{"rendered":"https:\/\/nor.uz\/?p=22361"},"modified":"2026-11-20T10:53:39","modified_gmt":"2026-11-20T07:53:39","slug":"korrupsiya-jamiyat-taraqqiyotiga-tosiq-unga-qarshi-kurashish-har-birimizning-burchimiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nor.uz\/?p=22361","title":{"rendered":"KORRUPSIYA \u2014 JAMIYAT TARAQQIYOTIGA TO\u2018SIQ: UNGA QARSHI KURASHISH HAR BIRIMIZNING BURCHIMIZ"},"content":{"rendered":"<p>Bugungi kunda korrupsiya butun dunyoda demokratik taraqqiyot, iqtisodiy barqarorlik va ijtimoiy adolatga jiddiy tahdid solayotgan muammolardan biri hisoblanadi. Korrupsiya nafaqat davlat boshqaruvi samaradorligiga salbiy ta\u2019sir ko\u2018rsatadi, balki fuqarolarning qonunga, davlat organlariga va adolat tamoyillariga bo\u2018lgan ishonchini ham susaytiradi.<\/p>\n<p>Shu bois mamlakatimizda korrupsiyaning oldini olish, unga imkon berayotgan shart-sharoitlarni bartaraf etish, davlat organlari faoliyatida ochiqlik va shaffoflikni ta\u2019minlash hamda korrupsiyaga oid huquqbuzarliklar uchun javobgarlikning muqarrarligini ta\u2019minlashga alohida e\u2019tibor qaratilmoqda.<\/p>\n<p><strong>Korrupsiyaga qarshi kurashishning huquqiy asoslari<\/strong><\/p>\n<p>O\u2018zbekiston Respublikasida korrupsiyaga qarshi kurashishning asosiy huquqiy poydevori 2017-yil 3-yanvarda qabul qilingan \u201cKorrupsiyaga qarshi kurashish to\u2018g\u2018risida\u201dgi O\u2018RQ-419-son Qonun hisoblanadi.<\/p>\n<p>Mazkur Qonunda korrupsiyaga qarshi kurashishning asosiy prinsiplari, davlat siyosatining ustuvor yo\u2018nalishlari, vakolatli organlarning vazifalari hamda fuqarolik jamiyati institutlarining ushbu jarayondagi ishtiroki belgilab berilgan.<\/p>\n<p>Shuningdek, 2024-yil 5-iyundagi O\u2018RQ-931-son \u201cManfaatlar to\u2018qnashuvi to\u2018g\u2018risida\u201dgi Qonun ham korrupsiyaning oldini olishda muhim ahamiyatga ega.<\/p>\n<p>Ushbu qonun davlat organlari va tashkilotlarida shaxsiy manfaatdorlik xizmat vazifalarini xolis bajarishga ta\u2019sir ko\u2018rsatishi mumkin bo\u2018lgan holatlarni aniqlash, ularni oshkor qilish va bartaraf etish tartibini belgilaydi.<\/p>\n<p><strong>Korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi yangi islohotlar<\/strong><\/p>\n<p>2025-yil 30-dekabrda qabul qilingan O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining \u201cO\u2018zbekiston Respublikasida korrupsiyaning oldini olish va unga qarshi kurashish tizimini yanada takomillashtirish to\u2018g\u2018risida\u201dgi PF-270-son Farmoni korrupsiyaga qarshi kurashish tizimini rivojlantirishda muhim huquqiy asoslardan biri bo\u2018ldi.<\/p>\n<p>Ushbu hujjatda korrupsiyaviy xavf-xatarlarni barvaqt aniqlash, davlat organlarida ichki nazorat tizimini kuchaytirish, mansabdor shaxslarning mas\u2019uliyatini oshirish va korrupsiyaning oldini olish mexanizmlarini takomillashtirishga qaratilgan vazifalar belgilangan.<\/p>\n<p>Shuningdek, 2026-yil 22-iyunda qabul qilingan O\u2018zbekiston Respublikasining O\u2018RQ-1155-son Qonuni korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi muhim yangiliklardan biri bo\u2018ldi.<\/p>\n<p>Mazkur Qonun bilan korrupsiyaga oid jinoyatlar uchun javobgarlikni kuchaytirish, korrupsiyaga oid jinoyatlarning aniq ro\u2018yxatini belgilash, korrupsiya haqida xabar bergan shaxslarni himoya qilish, davlat xaridlarida korrupsiyaviy omillarni kamaytirish hamda korrupsiyaga qarshi ichki nazorat tizimini takomillashtirishga qaratilgan o\u2018zgartishlar kiritildi.<\/p>\n<p>Xususan, korrupsiyaga oid jinoyatlarni sodir etishda aybdor deb topilgan shaxslarning elektron reestrini yuritish tartibi joriy etildi. Reestrga kiritilgan shaxslarga nisbatan davlat xizmatiga kirish, ayrim lavozimlarga nomzodini ko\u2018rsatish, davlat xaridlarida ishtirok etish va boshqa yo\u2018nalishlarda qonunda belgilangan cheklovlar tatbiq etiladi.<\/p>\n<p>Bu esa korrupsiyaga oid jinoyatlar uchun javobgarlikning muqarrarligini ta\u2019minlashga qaratilgan muhim mexanizm hisoblanadi.<\/p>\n<p><strong>Korrupsiya haqida xabar bergan shaxslar huquqiy himoyada<\/strong><\/p>\n<p>Korrupsiyaga qarshi kurashishda jamoatchilik ishtiroki va fuqarolarning faolligi muhim o\u2018rin tutadi.<\/p>\n<p>Yangi qonunchilikda korrupsiyaga oid huquqbuzarliklar haqida xabar bergan shaxslarni himoya qilishga alohida e\u2019tibor qaratilgan.<\/p>\n<p>Jumladan, O\u2018RQ-1155-son Qonun bilan \u201cKorrupsiyaga qarshi kurashish to\u2018g\u2018risida\u201dgi Qonunga kiritilgan o\u2018zgartishlarga muvofiq, o\u2018zi mehnat faoliyatini olib borayotgan davlat organida korrupsiyaga oid jinoyat haqida asosli xabar bergan shaxsga nisbatan Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligini oldindan xabardor etmagan holda ikki yil davomida intizomiy jazo choralarini qo\u2018llashga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi.<\/p>\n<p>Shuningdek, korrupsiyaga oid huquqbuzarliklar haqida xabar beruvchi shaxslarni davlat tomonidan rag\u2018batlantirish kafolatlanadi. Bunday rag\u2018batlantirish bir martalik pul mukofoti, tashakkurnoma, esdalik sovg\u2018asi yoki qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa shakllarda amalga oshirilishi mumkin.<\/p>\n<p>Bu normalar korrupsiya holatlarini yashirish emas, balki ularni o\u2018z vaqtida aniqlash va bartaraf etishda fuqarolarning faol ishtirokini rag\u2018batlantirishga xizmat qiladi.<\/p>\n<p><strong>Manfaatlar to\u2018qnashuvi \u2014 korrupsiyaviy xavf-xatar manbai<\/strong><\/p>\n<p>Korrupsiyaning oldini olishda manfaatlar to\u2018qnashuvini o\u2018z vaqtida aniqlash va bartaraf etish alohida ahamiyatga ega.<\/p>\n<p>Masalan, davlat xizmatchisining o\u2018z xizmat vakolatidan foydalanib, qarindoshi yoki yaqin tanishi manfaatlarini ko\u2018zlab qaror qabul qilishi, davlat xaridlarida o\u2018z shaxsiy manfaatlarini ustun qo\u2018yishi yoki xizmat mavqeidan shaxsiy maqsadlarda foydalanishi manfaatlar to\u2018qnashuviga sabab bo\u2018lishi mumkin.<\/p>\n<p>Bunday holatlar aniqlangan taqdirda, xodim o\u2018zining bevosita rahbarini xabardor qilishi, rahbar esa manfaatlar to\u2018qnashuvining oldini olish yoki uni bartaraf etish choralarini ko\u2018rishi shart.<\/p>\n<p>Shuning uchun har bir davlat xizmatchisi xizmat vazifalarini bajarishda xolislik, halollik, qonuniylik va shaxsiy manfaatlarni xizmat manfaatlaridan ustun qo\u2018ymaslik tamoyillariga amal qilishi zarur.<\/p>\n<p><strong>Korrupsiyaga qarshi ichki nazorat tizimining ahamiyati<\/strong><\/p>\n<p>Davlat organlari va tashkilotlarida korrupsiyaviy holatlarning oldini olish maqsadida komplaens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat tuzilmalari faoliyati yo\u2018lga qo\u2018yilgan.<\/p>\n<p>Ushbu tuzilmalarning asosiy vazifasi tashkilot faoliyatidagi korrupsiyaviy xavf-xatarlarni aniqlash, ularni baholash, manfaatlar to\u2018qnashuvining oldini olish, ichki nazorat mexanizmlarini takomillashtirish va korrupsiya holatlari yuzasidan belgilangan tartibda o\u2018rganishlar o\u2018tkazishdan iborat.<\/p>\n<p>2026-yil 3-oktabrda davlat organlari va tashkilotlarining, davlat ishtirokidagi korxonalarning komplaens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat tuzilmalari faoliyati to\u2018g\u2018risidagi namunaviy nizom davlat ro\u2018yxatidan o\u2018tkazilishi ham bu boradagi huquqiy mexanizmlarni yanada aniqlashtirdi.<\/p>\n<p>Bu tizimning samarali ishlashi korrupsiyaviy xavflarni faqat huquqbuzarlik sodir etilgandan keyin emas, balki ular yuzaga kelishidan oldin aniqlash va bartaraf etish imkonini beradi.<\/p>\n<p><strong>Korrupsiyaning salbiy oqibatlari<\/strong><\/p>\n<p>Korrupsiyaning oqibatlari faqat davlat budjetiga yetkazilgan zarar bilan cheklanmaydi. U jamiyatning barcha sohalariga salbiy ta\u2019sir ko\u2018rsatadi.<\/p>\n<p>Jumladan:<\/p>\n<ul>\n<li>davlat mablag\u2018larining maqsadsiz sarflanishiga olib keladi;<\/li>\n<li>sog\u2018lom raqobat va tadbirkorlik muhitiga zarar yetkazadi;<\/li>\n<li>fuqarolarning davlat organlariga bo\u2018lgan ishonchini pasaytiradi;<\/li>\n<li>ta\u2019lim, sog\u2018liqni saqlash va ijtimoiy himoya sohalarida teng imkoniyatlarni cheklaydi;<\/li>\n<li>qonun ustuvorligi va ijtimoiy adolat tamoyillariga putur yetkazadi.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Korrupsiyaning jamiyatga yetkazayotgan zararini anglash va unga nisbatan murosasiz munosabatni shakllantirish har bir fuqaroning huquqiy madaniyatiga bog\u2018liq.<\/p>\n<p>Korrupsiyaga qarshi kurashish faqat huquqni muhofaza qiluvchi organlar yoki davlat tashkilotlarining vazifasi emas. Bu butun jamiyat, har bir fuqaro va har bir tashkilotning umumiy mas\u2019uliyatidir.<\/p>\n<p>Har bir inson o\u2018z kundalik hayotida halollik, qonuniylik va adolat tamoyillariga amal qilishi, noqonuniy taklif va manfaatdorlik holatlariga murosasiz munosabatda bo\u2018lishi lozim.<\/p>\n<p>Davlat organlari faoliyatida ochiqlikni ta\u2019minlash, mansabdor shaxslarning hisobdorligini oshirish, jamoatchilik nazoratini kuchaytirish va korrupsiya haqida xabar bergan shaxslarni himoya qilish orqali ushbu illatning oldini olish mumkin.<\/p>\n<p>Korrupsiyaga qarshi kurashish \u2014 kelajakka befarq bo\u2018lmaslik demakdir.<\/p>\n<p>Halollik va adolat ustuvor bo\u2018lgan jamiyatdagina qonun ustuvorligi, xalq farovonligi va barqaror taraqqiyot ta\u2019minlanadi!<\/p>\n<p><strong style=\"font-size: revert; color: initial;\">Jinoyat ishlari bo\u2018yicha<\/strong><\/p>\n<p><strong>Uzun tuman sudining raisi \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>F.Mirzakulov<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bugungi kunda korrupsiya butun dunyoda demokratik taraqqiyot, iqtisodiy barqarorlik va ijtimoiy adolatga jiddiy tahdid solayotgan muammolardan biri hisoblanadi. Korrupsiya nafaqat davlat boshqaruvi samaradorligiga salbiy ta\u2019sir ko\u2018rsatadi, balki fuqarolarning qonunga, davlat organlariga va adolat tamoyillariga bo\u2018lgan ishonchini ham susaytiradi. Shu bois mamlakatimizda korrupsiyaning oldini olish, unga imkon berayotgan shart-sharoitlarni bartaraf etish, davlat organlari faoliyatida ochiqlik va &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22038,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[7],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22361"}],"collection":[{"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22361"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22361\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22362,"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22361\/revisions\/22362"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/22038"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22361"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22361"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22361"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}