{"id":22342,"date":"2026-11-19T04:40:23","date_gmt":"2026-11-19T01:40:23","guid":{"rendered":"https:\/\/nor.uz\/?p=22342"},"modified":"2026-11-19T04:46:23","modified_gmt":"2026-11-19T01:46:23","slug":"ozbekiston-respublikasi-konstitutsiyasi-inson-qadrini-uluglash-huquq-ustuvorligi-va-yangi-taraqqiyot-asosi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nor.uz\/?p=22342&lang=kr","title":{"rendered":"O\u2018zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi Inson qadrini ulug\u2018lash, huquq ustuvorligi va yangi taraqqiyot asosi"},"content":{"rendered":"<p>Konstitusiya \u2013 jamiyat va davlat tayanchi Har qanday suveren davlatning o\u2018z taraqqiyot yo\u2018lini belgilovchi, uning huquqiy poydevori bo\u2018lgan bosh qomusi \u2013 bu Konstitusiyadir. Konstitusiya shunchaki yuridik normalar to\u2018plami emas, balki xalqning xohish-irodasi, buguni va kelajakka bo\u2018lgan intilishlarining oliy ifodasidir. O\u2018zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi ham mamlakatimiz mustaqilligini mustahkamlash, huquqiy demokratik davlat barpo etish hamda fuqarolarning huquq va erkinliklarini kafolatlashda bosh mezona bo\u2018lib xizmat qilib kelmoqda.<\/p>\n<p>&nbsp;Oxirgi yillarda jamiyatimizda kechayotgan tub o\u2018zgarishlar, islohotlar va xalqimizning talab-istaklari bosh qomusimizni zamon talablariga moslashtirish zaruratini yuzaga keltirdi. Natijada qabul qilingan yangi tahrirdagi Konstitusiya O\u2018zbekistonning yangi taraqqiyot davridagi siyosiy-huquqiy qiyofasini butunlay yangi bosqichga olib chiqdi.<\/p>\n<p>&nbsp;Konstitutsiyaning tarixiy ahamiyati va shakllanish bosqichlari<\/p>\n<p>O\u2018zbekiston Respublikasining ilk Konstitutsiyasi 1992-yil 8-dekabrda qabul qilingan bo\u2018lib, u mustaqil davlatimizning ilk huquqiy poydevorini qurdi. Bu hujjat o\u2018tish davrining og\u2018ir sinovlarida jamiyat barqarorligini ta\u2019minlash, milliy davlatchilikni tiklash va xalqaro maydonda o\u2018z o\u2018rnimizni topishda muhim rol o\u2018ynadi.<\/p>\n<p>Biroq vaqt o\u2018tishi bilan dunyoqarash, iqtisodiy munosabatlar, globallashuv jarayonlari va xalqimizning siyosiy madaniyati o\u2018zgardi. 1992-yilgi Konstitusiya o\u2018z vazifasini sharaf bilan bajarib bo\u2018lgach, zamonaviy chaqiriklarga javob beradigan, inson manfaatlarini birinchi o\u2018ringa qo\u2018yadigan hujjatni yaratish ehtiyoji tug\u2018ildi.<\/p>\n<p>Yangi tahrirdagi Konstitusiyaning qabul qilinishi Referendum asosida qabul qilingan yangi tahrirdagi O\u2018zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi mamlakatimiz huquqiy tarixida yangi sahna ochdi. Unda davlat va jamiyat o\u2018rtasidagi munosabatlar tubdan o\u2018zgarib, &#171;Davlat \u2013 inson uchun&#187; degan tamoyil bosh g\u2018oya sifatida o\u2018rtaga tashlandi.<\/p>\n<p>Inson huquq va erkinliklari \u2013 oliy qadriyat Yangi konstitutsiyaviy islohotlarning markazida shubhasiz inson huquqlari va erkinliklari turadi. Insonning qadr-qimmati, sha\u2019ni va huquqlari har qanday davlat siyosatidan ustun qo\u2018yildi.<\/p>\n<p>Shaxsiy huquq va erkinliklar: Har bir shaxsning erkinlik va shaxsiy daxlsizlik huquqi kuchaytirildi. &#171;Xabeas korpus&#187; instituti yanada kengaytirilib, shaxsni sudning qarorigacha 48 soatdan ortiq ushlab turish mumkin emasligi qat\u2019iy belgilab qo\u2018yildi. Bu inson erkinligini himoya qilishda muhim qadamdir.<\/p>\n<p>Aybsizlik prezumpsiyasi: Sud jarayonlarida aybsizlik prezumpsiyasi yanada kuchaytirildi. Unga ko\u2018ra, shaxsning aybdorligi qonuniy kuchga kirgan sud hukmi bilan tasdiqlanmasa, u aybsiz deb hisoblanadi va unga nisbatan shubhalar uning foydasiga hal qilinishi kerak.<\/p>\n<p>Mulk daxlsizligi: Fuqarolarning xususiy mulki davlat tomonidan qo\u2018riqlanishi, mulkdorning roziligisiz uning mol-mulki olib qo\u2018yilmasligi, agar olib qo\u2018yilgan taqdirda ham uning qiymati oldindan va adolatli kompensatsiya qilinishi konstitutsiyaviy darajada mustahkamlandi.<\/p>\n<p>Yangi Konstitusiyaning asosiy o\u2018ziga xos jihatlari va yangiliklari<\/p>\n<p>yangi tahrirdagi Konstitusiya moddalari soni sezilarli darajada ko\u2018payib, ularning mazmuni ham tubdan boyitildi.<\/p>\n<p>Quyidagi yo\u2018nalishlar uning asosiy ustunlari hisoblanadi:<\/p>\n<p>A) Kuchli ijtimoiy davlat tamoyili O\u2018zbekiston o\u2018zini ijtimoiy davlat sifatida e\u2019lon qildi. Bu shuni anglatadiki, davlat aholining zaif qatlamlarini himoya qilish, kambag\u2018allikni qisqartirish, bandlikni ta\u2019minlash, sifatli ta\u2019lim va tibbiy xizmatdan foydalanish imkoniyatini yaratish majburiyatini oladi. Har bir fuqaroning ta\u2019lim olish va sog\u2018lig\u2018ini saqlash huquqi davlat kafolati ostiga olindi.<\/p>\n<p>B) Fuqarolik jamiyati va ommaviy axborot vositalari Jamiyatning ochiqligi, so\u2018z erkinligi va ommaviy axborot vositalarining mustaqilligi konstitutsiyaviy darajada kuchaytirildi. Jurnalistlarning o\u2018z kasbiy faoliyatini erkin amalga oshirishi, axborotni qidirish, olish va tarqatish huquqlari davlat tomonidan himoya qilinishi belgilandi. Bu esa mamlakatda jamoatchilik nazoratini kuchaytirishga xizmat qiladi.<\/p>\n<p>C) Yoshlar siyosati va oila masalalari Konstitutsiyada yoshlarga alohida bob ajratilib, ularning huquqlari, ta\u2019lim olishi, ish bilan ta\u2019minlanishi, uy-joyli bo\u2018lishi va har tomonlama kamol topishi uchun davlat g\u2018amxo\u2018rlik qilishi belgilandi. Shuningdek, oila jamiyatning asosiy bo\u2018g\u2018ini ekanligi, onalik, otalik va bolalik davlat muhofazasida bo\u2018lishi qat\u2019iy belgilab qo\u2018yildi.<\/p>\n<p>Hokimiyatlar bo\u2018linishi prinsipi va parlament rolining oshishi Davlat hokimiyatini tashkil etish tizimida ham muhim o\u2018zgarishlar amalga oshirildi.<\/p>\n<p>Qonunchilik palatasi va Senat o\u2018rtasidagi vakolatlar aniq chegaralanib, parlamentning hukumat faoliyati ustidan nazorat qilish funksiyalari sezilarli darajada kuchaytirildi.<\/p>\n<p>Mahalliy davlat hokimiyati organlari \u2013 xalq deputatlari Kengashlari va hokimiyat institutlarining vazifalari aniq belgilab berildi. Bu joylarda qarorlar qabul qilish jarayonida shaffoflik va xalq manfaati ustuvorligini ta\u2019minlaydi.<\/p>\n<p>Xulosa qilib aytganda, Kelajakka tashlangan huquqiy poydevor O\u2018zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi \u2013 bu shunchaki qonunlar majmui emas, balki xalqimizning ertangi kunga bo\u2018lgan yorqin ishonchi, adolatli va erkin jamiyat qurish yo\u2018lidagi bosh yo\u2018riqnomasidir.<\/p>\n<p>Konstitutsiyada belgilangan har bir norma ortida inson taqdiri, uning huquqlari va farovonligi turibdi. Uni chuqur o\u2018rganish, uning talablarini hurmat qilish va hayotga tatbiq etish har bir fuqaroning konstitutsiyaviy burchi hamda jamiyat oldidagi mas\u2019uliyatidir. Zero, qonun ustuvor bo\u2018lgan jamiyatdagina tinchlik, barqarorlik va taraqqiyot bardavom bo\u2018ladi.<\/p>\n<p>Jinoyat ishlari bo\u2018yicha Sho\u2018rchi tuman sudining<\/p>\n<p>devonxona mudiri T.Tajiyev<\/p>\n<p><\/p>\n<p><\/p>\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Konstitusiya \u2013 jamiyat va davlat tayanchi Har qanday suveren davlatning o\u2018z taraqqiyot yo\u2018lini belgilovchi, uning huquqiy poydevori bo\u2018lgan bosh qomusi \u2013 bu Konstitusiyadir. Konstitusiya shunchaki yuridik normalar to\u2018plami emas, balki xalqning xohish-irodasi, buguni va kelajakka bo\u2018lgan intilishlarining oliy ifodasidir. O\u2018zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi ham mamlakatimiz mustaqilligini mustahkamlash, huquqiy demokratik davlat barpo etish hamda fuqarolarning huquq va &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22344,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[15],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nor.uz?lang=kr%2Findex.php&rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22342"}],"collection":[{"href":"https:\/\/nor.uz?lang=kr%2Findex.php&rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nor.uz?lang=kr%2Findex.php&rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nor.uz?lang=kr%2Findex.php&rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nor.uz?lang=kr%2Findex.php&rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22342"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/nor.uz?lang=kr%2Findex.php&rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22342\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22345,"href":"https:\/\/nor.uz?lang=kr%2Findex.php&rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22342\/revisions\/22345"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nor.uz?lang=kr%2Findex.php&rest_route=\/wp\/v2\/media\/22344"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nor.uz?lang=kr%2Findex.php&rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22342"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nor.uz?lang=kr%2Findex.php&rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22342"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nor.uz?lang=kr%2Findex.php&rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22342"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}