Korrupsiya jamiyat taraqqiyotiga to\u2018sqinlik qiladigan, qonun ustuvorligi va fuqarolarning davlat idoralariga bo\u2018lgan ishonchiga putur yetkazadigan salbiy hodisadir. Uning keng tarqalgan ko\u2018rinishlaridan biri poraxo\u2018rlik bo\u2018lib, u pora olish, pora berish va pora olish-berishda vositachilik qilish kabi qilmishlarni qamrab oladi.<\/p>\n
Ushbu jinoyatlar uchun O\u2018zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksida jinoiy javobgarlik belgilangan. Pora olish \u2014 mansabdan shaxsiy manfaat yo\u2018lida foydalanish Jinoyat kodeksining 210-moddasiga muvofiq, pora olish mansabdor shaxsning o\u2018z xizmat mavqeidan foydalanib, muayyan harakatni bajarishi yoki bajarmasligi evaziga qonunga xilof ravishda moddiy qimmatlik olishi yoxud mulkiy manfaat ko\u2018rishidir. Bunda pora shaxsan yoki vositachi orqali olinishi mumkin.<\/p>\n
Masalan, mansabdor shaxsning fuqaroga tegishli masalani uning qonuniy majburiyati doirasida hal qilib berish evaziga pul talab qilishi yoki olishi pora olish alomatlarini keltirib chiqarishi mumkin. Mazkur moddaning birinchi qismi bo\u2018yicha BHMning 50 baravaridan 100 baravarigacha jarima, ikki yildan besh yilgacha ozodlikni cheklash yoki besh yilgacha ozodlikdan mahrum qilish jazosi nazarda tutilgan.<\/p>\n
Takroran sodir etish, ko\u2018p miqdorda pora olish, tamagirlik yoki boshqa og\u2018irlashtiruvchi holatlarda jazo kuchaytiriladi. Pora berish \u2014 qonunga xilof manfaat taklif etish yoki taqdim qilish Jinoyat kodeksining 211-moddasi pora berish uchun javobgarlikni belgilaydi. Pora berish \u2014 mansabdor shaxsning xizmat mavqeidan foydalanib, pora beruvchining manfaatini ko\u2018zlab harakat qilishi yoki harakatsiz qolishi evaziga unga bevosita yoxud vositachi orqali moddiy qimmatlik berish yoki mulkiy manfaat taqdim etishdir.<\/p>\n
Pora berish har doim ham mansabdor shaxsning talabidan keyin sodir bo\u2018lmaydi. Shaxs muayyan ishni noqonuniy yo\u2018l bilan hal qilish maqsadida o\u2018z tashabbusi bilan ham pora taklif qilishi yoki berishi mumkin. Ushbu jinoyat uchun BHMning 50 baravaridan 100 baravarigacha jarima, ikki yildan besh yilgacha ozodlikni cheklash yoki besh yilgacha ozodlikdan mahrum qilish jazosi belgilangan.<\/p>\n
Takroran yoki ko\u2018p miqdorda pora berish, shuningdek qonunda ko\u2018rsatilgan boshqa og\u2018irlashtiruvchi holatlar uchun ozodlikdan mahrum qilish muddati oshiriladi. Qonunda pora bergan shaxsni javobgarlikdan ozod qilishga oid maxsus qoida ham mavjud. Jumladan, pora so\u2018rab tovlamachilik qilingan va shaxs jinoiy harakatdan keyin 30 sutka ichida o\u2018z ixtiyori bilan xabar berib, chin ko\u2018ngildan pushaymon bo\u2018lib, jinoyatni ochishga faol yordam bergan bo\u2018lsa, qonundagi shartlar asosida javobgarlikdan ozod qilinishi mumkin. Bu qoida har qanday holatda avtomatik ravishda qo\u2018llanilmaydi.<\/p>\n
Vositachilik \u2014 pora beruvchi va oluvchi o\u2018rtasidagi noqonuniy ko\u2018mak Jinoyat kodeksining 212-moddasi pora olish-berishda vositachilik qilish uchun javobgarlikni nazarda tutadi. Vositachilik pora olish yoki berish xususida kelishuvga erishishga qaratilgan harakatlar, shuningdek manfaatdor shaxslarning topshirig\u2018i bilan porani bevosita yetkazib berishda ifodalanadi.<\/p>\n
Masalan, bir shaxs pora beruvchi bilan mansabdor shaxs o\u2018rtasida kelishuv tashkil qilsa yoki ularning topshirig\u2018iga ko\u2018ra pulni yetkazib bersa, uning harakatlari vositachilik sifatida baholanishi mumkin. Ushbu moddaning birinchi qismi bo\u2018yicha BHMning 50 baravaridan 100 baravarigacha jarima, ikki yildan besh yilgacha ozodlikni cheklash yoki besh yilgacha ozodlikdan mahrum qilish belgilangan.<\/p>\n
Qonunda ko\u2018rsatilgan og\u2018irlashtiruvchi holatlarda jazo besh yildan o\u2018n yilgacha, ayrim eng og\u2018ir holatlarda esa o\u2018n yildan o\u2018n besh yilgacha ozodlikdan mahrum qilishni tashkil etishi mumkin. Vositachilik qilgan shaxs jinoyat haqida 30 sutka ichida ixtiyoriy xabar berib, chin ko\u2018ngildan pushaymon bo\u2018lsa va jinoyatni ochishga faol yordam bersa, qonundagi shartlar asosida javobgarlikdan ozod qilinishi mumkin.<\/p>\n
Qonunga rioya qilish \u2014 har bir fuqaroning burchi Pora olish, pora berish va vositachilik qilish bir-biri bilan bog\u2018liq bo\u2018lsa-da, ularning huquqiy mazmuni va jinoyatdagi roli farq qiladi. Pora olishda mansabdor shaxs noqonuniy manfaatni qabul qiladi, pora berishda shaxs shu manfaatni taqdim etadi, vositachilikda esa kelishuvga erishish yoki porani yetkazishga ko\u2018maklashiladi.<\/p>\n
Shuni unutmaslik kerakki, pora faqat naqd puldan iborat emas: qonunga xilof moddiy qimmatliklar yoki mulkiy manfaat ham jinoyat predmeti bo\u2018lishi mumkin. Har bir holatning huquqiy bahosi aniq dalillar, shaxsning niyati va qilmishning holatlaridan kelib chiqib beriladi.<\/p>\n
Poraxo\u2018rlikka qarshi kurashish faqat huquqni muhofaza qiluvchi organlarning emas, balki butun jamiyatning vazifasidir. Qonunga rioya qilish, noqonuniy manfaatdan voz kechish va korrupsiya holatlari haqida vakolatli organlarga xabar berish adolat va qonuniylikni mustahkamlashga xizmat qiladi.<\/p>\n
Jinoyat ishlari bo\u2018yicha <\/strong><\/p>\n Uzun tuman sudining raisi <\/strong><\/p>\n F.Mirzakulov<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Korrupsiya jamiyat taraqqiyotiga to\u2018sqinlik qiladigan, qonun ustuvorligi va fuqarolarning davlat idoralariga bo\u2018lgan ishonchiga putur yetkazadigan salbiy hodisadir. Uning keng tarqalgan ko\u2018rinishlaridan biri poraxo\u2018rlik bo\u2018lib, u pora olish, pora berish va pora olish-berishda vositachilik qilish kabi qilmishlarni qamrab oladi. Ushbu jinoyatlar uchun O\u2018zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksida jinoiy javobgarlik belgilangan. Pora olish \u2014 mansabdan shaxsiy manfaat yo\u2018lida …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22205,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[8],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22247"}],"collection":[{"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22247"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22247\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22250,"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22247\/revisions\/22250"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/22205"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22247"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22247"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22247"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}