{"id":22220,"date":"2026-10-21T19:40:34","date_gmt":"2026-10-21T16:40:34","guid":{"rendered":"https:\/\/nor.uz\/?p=22220"},"modified":"2026-10-21T19:40:36","modified_gmt":"2026-10-21T16:40:36","slug":"odil-sudlov-2030-yangi-ozbekistonda-inson-huquqlarini-ishonchli-himoya-qiluvchi-xalqchil-va-adolatli-sud-tizimini-barpo-etish-strategiyasi-togrisida","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nor.uz\/?p=22220","title":{"rendered":"\u00abODIL SUDLOV \u2014 2030\u00bb: YANGI O\u2018ZBEKISTONDA INSON HUQUQLARINI ISHONCHLI HIMOYA QILUVCHI XALQCHIL VA ADOLATLI SUD TIZIMINI BARPO ETISH STRATEGIYASI TO\u2018G\u2018RISIDA"},"content":{"rendered":"
    \n
  1. Ustuvor yo\u02bbnalishlar<\/strong><\/li>\n
  2. Sud tizimini isloh qilish quyidagi ustunlar asosida amalga oshirilishi belgilansin:<\/li>\n<\/ol>\n

    (a) \u201cxalqchil sud\u201d<\/strong> \u2014 sudlar faoliyatining shaffofligi, sud jarayonlari va sud faoliyatiga oid axborotdan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish orqali sud tizimining ochiqligini ta\u02bcminlash va jamiyatda sudga bo\u02bblgan mutlaq ishonchni qaror toptirish, sudlarni byurokratiyadan butunlay xoli tizimga aylantirish;<\/p>\n

    (b) \u201cadolat qo\u02bbrg\u02bboni\u201d<\/strong> \u2014 inson huquqlari ustuvorligini so\u02bbzsiz ta\u02bcminlaydigan, har qanday ta\u02bcsir va aralashuvlardan xoli, mustaqil odil sudlov tizimini mustahkamlash;<\/p>\n

    (v) \u201ckafolatlangan adolat\u201d<\/strong> \u2014 qonuniy, adolatli va asoslantirilgan sud qarorlarini qabul qilish, ularning sifati va barqarorligini ta\u02bcminlash orqali fuqarolarning buzilgan huquqlarini sudda tiklash kafolatlarini kuchaytirish;<\/p>\n

    (g) \u201cadolat posbonlari\u201d<\/strong> \u2014 xalq xizmatida bo\u02bblgan, yuksak ma\u02bcnaviy va professional fazilatlarga ega, adolat mezonlariga qat\u02bciy rioya qiluvchi sudyalar korpusini shakllantirish;<\/p>\n

    (d) \u201craqamli odil sudlov\u201d<\/strong> \u2014 sud ish yurituvini to\u02bbliq raqamlashtirish va zamonaviy texnologiyalarni joriy etish orqali fuqarolar uchun ortiqcha ovoragarchiliklarsiz, qulay va tezkor sud muhokamasi imkoniyatini yaratish;<\/p>\n

    (j) \u201cxalqaro e\u02bctirof\u201d<\/strong> \u2014 inson huquqlari sohasidagi ilg\u02bbor xalqaro standartlarni milliy sud amaliyotiga implementatsiya qilish va mamlakatning xalqaro maydondagi nufuzini yuksaltirish.<\/p>\n

      \n
    1. Strategiyani tasdiqlash va uni amalga oshirish<\/strong><\/li>\n
    2. Quyidagilar:<\/li>\n<\/ol>\n

      (a) \u201cOdil sudlov \u2014 2030\u201d: Yangi O\u02bbzbekistonda inson huquqlarini ishonchli himoya qiluvchi xalqchil va adolatli sud tizimini barpo etish strategiyasi 1-ilovaga<\/a> muvofiq;<\/p>\n

      (b) \u201cOdil sudlov \u2014 2030\u201d: Yangi O\u02bbzbekistonda inson huquqlarini ishonchli himoya qiluvchi xalqchil va adolatli sud tizimini barpo etish strategiyasini 2026 \u2014 2028-yillarda amalga oshirish bo\u02bbyicha harakatlar dasturi 2-ilovaga<\/a> muvofiq;<\/p>\n

      (v) \u201cOdil sudlov \u2014 2030\u201d: Yangi O\u02bbzbekistonda inson huquqlarini ishonchli himoya qiluvchi xalqchil va adolatli sud tizimini barpo etish strategiyasi doirasida erishiladigan asosiy maqsadlar 3-ilovaga<\/a> muvofiq tasdiqlansin.<\/p>\n

      III. Odil sudlovga erishish imkoniyatlari va quyi sudlar qarorlarini qayta ko\u02bbrib chiqishda xolislik darajasini yanada oshirish<\/strong><\/p>\n

        \n
      1. Sud qarorlarini qayta ko\u02bbrib chiqishning xolisligi va samaradorligini yanada oshirish maqsadida 2027-yil 1-iyuldan boshlab jami 319 ta boshqaruv xodimlari shtat birligidan iborat umumyurisdiksiya va ma\u02bcmuriy sud yo\u02bbnalishlarida ishlarni qayta ko\u02bbrib chiqish vakolatiga ega bo\u02bblgan, yurisdiksiya hududi bir nechta ma\u02bcmuriy-hududiy birliklarni qamrab oladigan hududlararo sudlar tashkil etilsin. Bunda:<\/li>\n<\/ol>\n

        (a) 227 ta boshqaruv xodimlari shtat birliklari sudlarning amaldagi shtat birliklari doirasida shakllantiriladi;<\/p>\n

        (b) qo\u02bbshimcha 92 ta boshqaruv xodimlari shtat birliklari O\u02bbzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 26-iyundagi PF-105-son Farmoniga<\/a> muvofiq 2026-yilda Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi G\u02bbaznachilik xizmati qo\u02bbmitasi hamda budjetdan tashqari Pensiya jamg\u02bbarmasining qisqartirilgan shtat birliklari hisobidan ajratiladi.<\/p>\n

          \n
        1. Oliy sud 2026-yil yakuniga qadar belgilangan tartibda quyidagilarni nazarda tutuvchi qonun loyihalarini kiritsin:<\/li>\n<\/ol>\n

          (a) hududlararo sudlarga viloyat va unga tenglashtirilgan sudlar tomonidan apellyatsiya yoki kassatsiya tartibida ko\u02bbrilgan ishlarni taftish tartibida, mazkur sudlar tomonidan birinchi instansiyada ko\u02bbrilgan ishlarni apellyatsiya yoki kassatsiya tartibida qayta ko\u02bbrib chiqish vakolatini berish;<\/p>\n

          (b) Qoraqalpog\u02bbiston Respublikasi sudi, viloyatlar va Toshkent shahar sudlari, Qoraqalpog\u02bbiston Respublikasi ma\u02bcmuriy sudi, viloyatlar va Toshkent shahar ma\u02bcmuriy sudlarining ishlarni taftish instansiyasida ko\u02bbrish vakolatini hamda o\u02bbzlari tomonidan birinchi instansiyada ko\u02bbrilgan ishlarni apellyatsiya yoki kassatsiya tartibida qayta ko\u02bbrib chiqish vakolatini tugatish;<\/p>\n

          (v) hududlararo sudlarda taftish tartibida ko\u02bbrilgan ishlarni Oliy sudda qayta ko\u02bbrish tartibini belgilash.<\/p>\n

            \n
          1. Oliy sud Bosh prokuratura hamda boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda fuqarolar va tadbirkorlik subyektlarining buzilgan huquqlarini o\u02bbz vaqtida tiklash maqsadida 2027-yil 1-aprelga qadar ilg\u02bbor xorijiy tajriba va huquqni qo\u02bbllash amaliyoti tahlilidan kelib chiqqan holda Oliy sudda qayta ko\u02bbriladigan ishlar mezonlarini belgilash yuzasidan asoslantirilgan takliflar kiritsin.<\/li>\n
          2. Oliy sudning fuqarolarning odil sudlovga erishish darajasini yanada oshirish, ayniqsa, chekka hududlarda istiqomat qilayotgan aholiga sud himoyasidan foydalanish imkoniyatini kengaytirish maqsadida 2027 \u2014 2030-yillarda barcha hududlarda fuqarolik ishlari bo\u02bbyicha tuman, shahar sudlarini sud tizimining mavjud shtat birliklari doirasida tashkil etish to\u02bbg\u02bbrisidagi taklifi ma\u02bcqullansin.<\/li>\n<\/ol>\n

            Bunda aholi soni, sudga kelib tushayotgan ishlar hajmi va dinamikasi, sudyalarning ish yuklamasi, hududiy xususiyatlar hamda odil sudlovdan foydalanish imkoniyatlari inobatga olinadi.<\/p>\n

              \n
            1. Oliy sud Sudyalar oliy kengashi hamda Iqtisodiyot va moliya vazirligi bilan birgalikda hududlarda fuqarolik ishlari bo\u02bbyicha tuman, shahar sudlarini bosqichma-bosqich tashkil etib, ularning tuzilmasini tasdiqlasin.<\/li>\n
            2. Davlat aktivlarini boshqarish agentligi Oliy sud bilan kelishilgan holda mazkur Farmonga muvofiq tashkil etilayotgan hududlararo sudlar va fuqarolik ishlari bo\u02bbyicha tuman, shahar sudlarini joylashtirish choralarini ko\u02bbrib borsin.<\/li>\n
            3. Jinoyat protsessining sudga qadar ish yuritish bosqichida sud nazoratini kuchaytirish<\/strong><\/li>\n
            4. Oliy sud va Bosh prokuraturaning 2027-yil 1-iyuldan boshlab \u201casosli gumon\u201d (Prima Facie) xalqaro standartiga muvofiq tergov sudyasiga tegishli protsessual majburlov choralarini qo\u02bbllash (sanksiya berish) to\u02bbg\u02bbrisidagi iltimosnomani ko\u02bbrib chiqishda shaxsni ushlab turishning qonuniyligi va asosliligi, gumon qilish yoki ayblov e\u02bclon qilish uchun asoslar yetarliligini, shubha tug\u02bbilgan taqdirda, tergov sirini ta\u02bcminlagan holda qo\u02bbshimcha hujjatlar talab qilish yo\u02bbli bilan tekshirish vakolatlarini berish haqidagi taklifi ma\u02bcqullansin.<\/li>\n
            5. Quyidagilarni nazarda tutuvchi o\u02bbzgartirish va qo\u02bbshimchalar yuzasidan qonun loyihalari uch oy muddatda kiritilsin:<\/li>\n<\/ol>\n

              (a) Oliy sud tomonidan Bosh prokuratura va boshqa manfaatdor idoralar bilan birgalikda \u2014 mazkur Farmon 9-bandida<\/a> nazarda tutilgan vakolatlarni tergov sudyalariga berish;<\/p>\n

              (b) O\u02bbzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Qonunchilik va huquqiy siyosat instituti tomonidan Oliy sud, Bosh prokuratura, Davlat xavfsizlik xizmati, Ichki ishlar vazirligi hamda boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda \u2014 \u201cTezkor-qidiruv faoliyati to\u02bbg\u02bbrisida\u201dgi Qonunda<\/a> shaxsning konstitutsiyaviy huquqlarini bevosita cheklash bilan bog\u02bbliq tadbirlarni o\u02bbtkazishga sanksiya sudlar tomonidan berilishini belgilash.<\/p>\n

                \n
              1. Quyidagilar:<\/li>\n<\/ol>\n

                (a) Adliya vazirligi Oliy sud va Bosh prokuratura bilan birgalikda 2027-yil 1-aprelga qadar yangi tahrirdagi Ma\u02bcmuriy javobgarlik to\u02bbg\u02bbrisidagi kodeks<\/a> loyihasini ishlab chiqish doirasida ilg\u02bbor xorijiy tajriba asosida ayrim ma\u02bcmuriy huquqbuzarliklarni ko\u02bbrib chiqish vakolatlarini ma\u02bcmuriy organlarga o\u02bbtkazish;<\/p>\n

                (b) Oliy sud Sudyalar oliy kengashi bilan birgalikda 2027-yil 1-iyunga qadar tergov sudyalarining amaldagi ish yuklamasi va yangi berilayotgan vakolatlardan kelib chiqib, ularning shtat birliklarini qayta ko\u02bbrib chiqish yuzasidan asoslantirilgan takliflarni kiritsin.<\/p>\n

                  \n
                1. Yagona sud amaliyotini shakllantirish hamda sudlar va sudyalar hamjamiyati organlari faoliyatining ochiqligini oshirish<\/strong><\/li>\n
                2. Odil sudlov sifatini yaxshilash va mamlakatda qonun hujjatlarini qo\u02bbllash bo\u02bbyicha yagona sud amaliyotiga erishish maqsadida Oliy sud:<\/li>\n<\/ol>\n

                  (a) 2027-yil 1-avgustdan boshlab yagona sud amaliyotini shakllantiruvchi Oliy sud Rayosati qarorlarini belgilangan tartibda ochiq e\u02bclon qilish va yangilab borish amaliyotini (\u201cPretsedentlar\u201d reyestri) joriy etsin;<\/p>\n

                  (b) yagona sud amaliyotini shakllantirish jarayoniga ilmiy doiralar, malakali mutaxassislar, fuqarolik jamiyati institutlari vakillarini keng jalb etish maqsadida jamoatchilik asosidagi ekspertlar kengashlarini tashkil etish choralarini ko\u02bbrib borsin;<\/p>\n

                  (v) uch oy muddatda ekspertlar kengashlarini tashkil etish tartibini belgilasin.<\/p>\n

                    \n
                  1. Oliy sud Sudyalar oliy kengashi bilan birgalikda 2027-yil 1-martga qadar sudlar va sudyalar hamjamiyati organlari faoliyatida shaffoflikni oshirish, ularning faoliyatiga oid axborotni qonunga muvofiq erkin olishni ta\u02bcminlash maqsadida sudlar va sudyalar hamjamiyati organlari faoliyati ochiqligini ta\u02bcminlashga qaratilgan qonun loyihasini kiritsin.<\/li>\n
                  2. Oliy sudning sudlarga murojaat qilgan fuqarolar va tadbirkorlik subyektlariga zamonaviy standartlar asosida qulayliklar yaratish, sudlar faoliyatida byurokratiyani kamaytirish va ochiqlikni ta\u02bcminlash maqsadida sud binolarining kirish qismida 2030-yilga qadar bosqichma-bosqich \u201cyagona darcha\u201d tamoyili asosida xizmat ko\u02bbrsatish ofislari faoliyatini yo\u02bblga qo\u02bbyish to\u02bbg\u02bbrisidagi taklifi ma\u02bcqullansin.<\/li>\n
                  3. Belgilansinki, sudlarning \u201cyagona darcha\u201d tamoyili asosida xizmat ko\u02bbrsatish ofislari tomonidan aholiga zarur axborotlarni bir joyning o\u02bbzida taqdim etish, protsessual murojaatlar yuzasidan tashkiliy yordam ko\u02bbrsatish, murojaatlarni tezkor qabul qilish va raqamli sud xizmatlaridan foydalanishda amaliy ko\u02bbmaklashish choralari ko\u02bbriladi.<\/li>\n
                  4. Oliy sud Raqamli texnologiyalar vazirligi bilan birgalikda 2027-yil yakuniga qadar sudlarga murojaat qilishda qo\u02bbshimcha imkoniyat va qulayliklarni yaratish maqsadida Oliy sudning interaktiv xizmatlar portalini (my.sud.uz) quyidagilarni inobatga olgan holda takomillashtirish choralarini ko\u02bbrsin:<\/li>\n<\/ol>\n

                    (a) portalning yangilangan mobil ilovasini ishga tushirish;<\/p>\n

                    (b) portalda \u201cSudga murojaat namunalari\u201d interaktiv xizmatini takomillashtirish. Bunda da\u02bcvo arizalari va boshqa hujjatlarni tayyorlash orqali sudga murojaat qilishni osonlashtirish;<\/p>\n

                    (v) jismoniy va yuridik shaxslar so\u02bbroviga ko\u02bbra sud hujjatlarini interaktiv tarzda izlash imkoniyatini kengaytirish.<\/p>\n

                      \n
                    1. \u201cSudning faol ishtiroki\u201d tamoyilini qo\u02bbllash doirasini kengaytirish orqali sudga murojaat qilishda qulayliklar yaratish<\/strong><\/li>\n
                    2. Iqtisodiy nizolarni tezkor va adolatli hal etish, tadbirkorlik subyektlari va investorlarning vaqti hamda xarajatlarini tejash maqsadida 2028-yil 1-yanvardan boshlab sudyaga ishlarni ko\u02bbrish jarayonida juz\u02bciy (formal) kamchiliklar aniqlangan taqdirda, ularni bartaraf etish choralarini ko\u02bbrish majburiyatini yuklashni nazarda tutuvchi \u201ciqtisodiy ishlarni proaktiv boshqarish\u201d (Proactive Case Management) standarti joriy etilsin.<\/li>\n
                    3. Oliy sudning \u201cyagona darcha\u201d tamoyili asosida da\u02bcvo arizasini (arizani) qaytarish institutini isloh qilish orqali sudga murojaat qilishni soddalashtirish bo\u02bbyicha quyidagilarni nazarda tutuvchi takliflari ma\u02bcqullansin:<\/li>\n<\/ol>\n

                      (a) fuqarolik, iqtisodiy va ma\u02bcmuriy sud ishlarini yuritishda arizani qaytarishning \u201cish mazkur sudning sudloviga tegishli bo\u02bblmasligi\u201d asosini bekor qilish va arizani shu sudning o\u02bbzi tomonidan tegishliligi bo\u02bbyicha boshqa sudga o\u02bbtkazish;<\/p>\n

                      (b) juz\u02bciy (formal) talablarga rioya etmasdan berilgan da\u02bcvo arizasini (arizani) qabul qilgan holda kamchiliklarni sudning faol ko\u02bbmagi yordamida bartaraf etish tartibini joriy etish.<\/p>\n

                      VII. Sudyalarni odil sudlov bilan bog\u02bbliq bo\u02bblmagan vazifalardan ozod etish<\/strong><\/p>\n

                        \n
                      1. Oliy sud va Sudyalar oliy kengashining 2028-yil 1-yanvardan boshlab xalqaro standartlar asosida sudyalar mustaqilligini ta\u02bcminlash va ularni odil sudlovga daxldor bo\u02bblmagan vazifalardan ozod etish maqsadida quyidagi takliflari ma\u02bcqullansin:<\/li>\n<\/ol>\n

                        (a) sud ma\u02bcmurchiligi (Court Administration) institutini joriy etish;<\/p>\n

                        (b) sudyalar faoliyatini tashkiliy, moddiy-texnik, moliyaviy va axborot-tahlil jihatidan ta\u02bcminlash hamda raqamlashtirish jarayonlarini muvofiqlashtirish, shuningdek, sud apparati xodimlari bilan ishlash uchun mas\u02bcul bo\u02bblgan sud ma\u02bcmuriyatini tashkil etish;<\/p>\n

                        (v) sudlarda boshqaruv lavozimlarini maqbullashtirish va ortiqcha bo\u02bbg\u02bbinlarni qisqartirish.<\/p>\n

                          \n
                        1. Oliy sud va Sudyalar oliy kengashi:<\/li>\n<\/ol>\n

                          (a) 2027-yil 1-aprelga qadar mazkur Farmonning 18-bandida<\/a> nazarda tutilgan takliflarni;<\/p>\n

                          (b) 2027-yil noyabrga qadar sud ma\u02bcmurchiligi bo\u02bbyicha ilg\u02bbor xorijiy amaliyotni joylarga chiqqan holda o\u02bbrganish asosida mazkur Farmonning 19-bandida<\/a> nazarda tutilgan vazifalarni amalga oshirish bo\u02bbyicha normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini kiritsin.<\/p>\n

                          Ma\u2019ruzachi fuqarolarning o\u2018zlarini qiziqtirgan boshqa masalalar bo\u2018yicha bergan savollariga javob berdi.<\/p>\n

                          Shuning bilan raislik etuvchi yig\u2018ilishni yopiq deb e\u2019lon qildi.<\/p>\n

                          Termiz tumanlararo ma\u2019muriy <\/strong><\/p>\n

                          sudi sudya yordamchisi                                                                                  <\/strong><\/p>\n

                          J.S.Achildiev<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                          Ustuvor yo\u02bbnalishlar Sud tizimini isloh qilish quyidagi ustunlar asosida amalga oshirilishi belgilansin: (a) \u201cxalqchil sud\u201d \u2014 sudlar faoliyatining shaffofligi, sud jarayonlari va sud faoliyatiga oid axborotdan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish orqali sud tizimining ochiqligini ta\u02bcminlash va jamiyatda sudga bo\u02bblgan mutlaq ishonchni qaror toptirish, sudlarni byurokratiyadan butunlay xoli tizimga aylantirish; (b) \u201cadolat qo\u02bbrg\u02bboni\u201d \u2014 inson huquqlari ustuvorligini …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22221,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[15],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22220"}],"collection":[{"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22220"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22220\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22222,"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22220\/revisions\/22222"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/22221"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22220"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22220"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nor.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22220"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}