Avvalambor bu ijroiya hukumati tomonidan davlatning xo\u2018jalik, ijtimoiy-iqtisodiy, madaniy va ma\u2019muriy-siyosiy jarayonlarini boshqarish bo\u2018yicha funksiya va vazifalari- ni bajarishda kundalik amaliy faoliyat jarayonida vujudga keladigan boshqaruv munosabatlaridir.<\/p>\n
Ma`muriy huquq \u2013 bu davlat organlarining ijro etuvshi va farmoyish beruvchi faoliyatini tashkil etish hamda amalga oshirishda paydo bo`ladigan ijtimoiy munosabatlarni tartibga soluvchi huquqiy normalar majmuidir.Bu birinchi navbatda, mamlakatda olib borilayotgan iqtisodiy, ijtimoiy-madaniy, siyosiy va ma\u2019muriy islohotlarning ma\u2019muriy huquq tomonidan tartibga solinadigan ijtimoiy munosa\u00ad batlarga bo’lgan ta\u2019siri bilan izohlanadi.Boshqaruv faoliyati turlarining xilma-xilligi Ma\u02bcmuriy huquqning keng ko\u02bblamli va ko\u02bbp tarmoqliligini taqozo etuvchi asosiy omildir.\u00a0 … O\u02bbzbekiston Respublikasi Ma\u02bcmuriy huquq tizimi umumiy va maxsus qismlardan iborat.Mazkur darslik jamiyatda amal qilayotgan ma\u2019muriy-huquqiy munosabatlar tizimi haqida, ushbu huquq sohasining predmeti, tuzi-lishi, prinsiplari va usullari to\u2018g\u2018risida umumiy ilmiy ma\u2019lumot beradi.<\/p>\n
Ma\u02bcmuriy huquq \u2013 huquq sohasi. Davlatni idora etish jarayonida, ya\u02bcni ijro va farmoyish faoliyatini amalga oshirishda yuzaga keladigan ijtimoiy munosabatlarni tartibga soluvchi yuridik normalar majmuini o\u02bbz ichiga oladi. Boshqaruv faoliyati turlarining xilma-xilligi Ma\u02bcmuriy huquqning keng ko\u02bblamli va ko\u02bbp tarmoqliligini taqozo etuvchi asosiy omildir. Ma\u02bcmuriy huquq me\u02bcyorlari barcha ijro etuvchi hokimiyat organlarining vakolatini aniqlaydi hamda davlat boshqaruv organlarini tuzish, ularni qayta tashkil qilish va tugatish tartibini belgilab beradi. Ular fukarolarning davlat boshqaruv sohasidagi huquq va majburiyatlarini mustahkamlaydi, ijro etuvchi hokimiyat organlarining faoliyati va mansabdor shaxslarning xulq-atvoriga yagona qonunqoidalarni belgilab beradi, ma\u02bcmurii huquqbuzarliklar uchun javobgarlik va uni qo\u02bbllash tartibini ko\u02bbrib chiqadi,davlat boshqaruvi jarayonida vujudga keladigan ja-moatchilik munosabatlarini tartibga soladigan huquq tarmog\u2018i. Avvalambor bu ijroiya hukumati tomonidan davlatning xo\u2018jalik, ijtimoiy-iqtisodiy, madaniy va ma\u2019muriy-siyosiy jarayonlarini boshqarish bo\u2018yicha funksiya va vazifalari- ni bajarishda kundalik amaliy faoliyat jarayonida vujudga keladigan boshqaruv munosabatlaridir.
Ma\u2019muriy huquq tizimi \u2013 ma\u2019muriy huquq normalari va institutlarini bir-lashtiradi.
Ma\u2019muriy huquq quyidagi munosabatlarni tartibga soladi:
\u2014 tashkiliy jihatdan biri ikkinchisiga bo\u2018ysunadigan davlat organlari<\/p>\n
\u00a0(O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, vazirliklar,qo\u2018mitalar,hokimliklar);
\u2014 bir-biriga bo\u2018ysunmaydigan davlat idoralari (ikki vazirlik, ikki hokimlik);
\u2014 davlat idora organlari va ularga bo\u2018ysunadigan korxonalar, muassasa-
lar,tashkilotlaro\u2018rtasidagimunosabatlar;
\u2014 davlat idora organlari va birlashmalari o\u2018rtasidagi munosabatlar;
\u2014 davlat idora organlari va fuqarolar o\u2018rtasidagi munosabatlar.
Ma\u2019muriy huquq \u2013 huquq tizimining mustaqil tarmog\u2018i sifatida davlat boshqaruvini tashkil etish va amalga oshirish jarayonida yuzaga keladigan ijtimoiy munosabatlarni tartibga soluvchi huquqiy normalar yig\u2018indisidan iborat.
Ma\u2019muriy huquq me\u2019yorlari juda rang-barang. Ularga turmushdagi xat- ti-harakat, tabiatni muhofaza qilish, suvdan foydalanish me\u2019yorlari, yong\u2018indan saqlash qoidalari, transportdagi xavfsizlik me\u2019yorlari va boshqa ko\u2018p narsalar kiradi.<\/p>\n
Bu qoidalarning hammasiga albatta rioya etish zarur.
Tamoyil
Mazmuni<\/p>\n
1.Qonuniylik
Davlat, uning idoralari, mansabdor shaxslar, fuqarolar- ning jamoatchilik birlashmalari o\u2018z faoliyatlarini Konsti- tutsiya va qonunlarga muvofiq amalga oshirishlari lozim.<\/p>\n
2.Fuqarolarning qonun oldida teng huquqliligi<\/span><\/p>\n O\u2018zbekiston Respublikasining barcha fuqarolari bir xil huquqqa va erkinlikka egadirlar hamda qonun oldida teng huquqlidirlar.<\/p>\n 3.Demokratiya 4.Gumanizm (insonparvarlik) 5.Adolat Inson shaxsiga, uning jinsi, irqi, millati va ijtimoiy kelib chiqishidan qat\u2019i nazar, xolis va beg\u2018araz munosabatda bo\u2018lish.<\/p>\n 6.Ayb uchun javobgarlikning muqarrarligi Davlat boshqaruvini tartibga solish ishi O\u02bbzR hukumatining , tarmoq va tarmoqlararo davlat boshqaruv organlarining , shuningdek, joylardagi vakolatli va ijro etuvchi organlarning me\u02bcyoriyhuquqiy aktlari bilan amalga oshiriladi. Vazirlar Mahkamasi davlat boshqaruv organlarining huquqiy maqomini belgilab beruvchi aktlarni qabul qiladi, Ma\u02bcmuriy huquq manbalari hisoblanadigan turli xil krnunkridalarni tasdiklaydi. Ma\u02bcmuriy huquq manbalari katoriga, jumladan, qarorlar, buyruqlar, tarmoq va tarmoqlararo boshqaruv organlari (vazirliklar, mahkamalar, davlat qo\u02bbmitalari, respublika agentliklari)ning turli xil yo\u02bbriqnomaviy materiallari, shuningdek, joylardagi davlat hokimiyati organlarining qarorlari kiradi.<\/p>\n Mustaqillik yillarida Ma\u02bcmuriy huquq me\u02bcyorlari ancha yangilandi. Chunki, davlatning iqtisodiy funksiyalari, barcha darajadagi ijro etuvchi hokimiyat organlari tizimi va ular faoliyatidagi asoslilik, omilkorlik singari jihatlar ham tubdan o\u02bbzgardi. Markazlashmagan tizimga o\u02bbtish va umumdavlat ahamiyatiga ega bo\u02bblmagan qator vakolatlarning markaziy organlardan quyi bo\u02bbg\u02bbinlarga o\u02bbtkazilishi jarayoni ro\u02bby bermoqda.<\/p>\n Ma\u02bcmuriy huquqning ijro etuvchi hokimiyat tuzilishini tokomillashtirishda, davlat xizmatining huquqiy asoslarini vujudga keltirishda, bozor iqtisodi-yotini tartibga solishda, fuqarolar va tadbirkorlik tizimlari qonuniy huquklari va manfaatlarining qat\u02bciy himoya ostiga olinishini ta\u02bcminlashda ahamiyati katta.<\/p>\n Ma\u02bcmuriy huquq me\u02bcyorlarini takomillashtirish jarayoni ijro etuvchi hokimiyat organlarida 2 yo\u02bbnalishda ketmoqda. Vir tomondan, ijro etuvchi hokimiyatning markaziy va mahalliy organlari orasidagi vakolatlarni chegaralash yo\u02bbli bilan, ikkinchi tomondan esa \u2014 bajaradigan vazifasiga kura bir xil tipdagi davlat boshqaruv organlarining HUQUQIY maqomini belgilashda bir xillikni ta\u02bcminlash hamda davlat va ijtimoiy hayotning turli sohalaridagi boshqaruv darajasini yuksaltirish yo\u02bbli bilan ushbu jarayon amalga oshirilmoqda.<\/p>\n Iqtisodiy munosabatlarni boshqarib borishning bozor mexanizmiga o\u02bbtish sharoitida Ma\u02bcmuriy huquq me\u02bcyorlari yangi iqtisodiy boshqaruv omillarining joriy etilishini nazarda tutadi (li-senziyalash, kvota belgilash, soliq solish va undirish). Bozor iqtisodiyotining ma\u02bcmuriyhuquqiy ta\u02bcminlanishi iqtisodiy va ijtimoiy sohalar rivojini prognozlash va dasturiy rahbarlik qilish, O\u02bbzbekistonning ilmiytexnikaviy salohiyatini davlat tomonidan qo\u02bbllab-quvvatlash hamda davlat mulkini samarali boshqarish va tadbirkorlikni rag\u02bbbatlantirishga doyr tadbirlar tizimini ishlab chiqish va amalga oshirishga qaratilgan.<\/p>\n Termiz davlat universiteti yuridik fakultetining sirtqi bo`lim <\/strong>822-guruh <\/strong>2-<\/strong>kurs <\/strong>talabasi Boborajabov Yoqubjon Murodaliyevichning Ma\u2019muriy xuquq fanidan tayyorlagan\u00a0 Maqolasi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Avvalambor bu ijroiya hukumati tomonidan davlatning xo\u2018jalik, ijtimoiy-iqtisodiy, madaniy va ma\u2019muriy-siyosiy jarayonlarini boshqarish bo\u2018yicha funksiya va vazifalari- ni bajarishda kundalik amaliy faoliyat jarayonida vujudga keladigan boshqaruv munosabatlaridir. Ma`muriy huquq \u2013 bu davlat organlarining ijro etuvshi va farmoyish beruvchi faoliyatini tashkil etish hamda amalga oshirishda paydo bo`ladigan ijtimoiy munosabatlarni tartibga soluvchi huquqiy normalar majmuidir.Bu birinchi navbatda, …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":17227,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[5],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nor.uz?lang=kr%2Findex.php&rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17226"}],"collection":[{"href":"https:\/\/nor.uz?lang=kr%2Findex.php&rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nor.uz?lang=kr%2Findex.php&rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nor.uz?lang=kr%2Findex.php&rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nor.uz?lang=kr%2Findex.php&rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17226"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/nor.uz?lang=kr%2Findex.php&rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17226\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17228,"href":"https:\/\/nor.uz?lang=kr%2Findex.php&rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17226\/revisions\/17228"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nor.uz?lang=kr%2Findex.php&rest_route=\/wp\/v2\/media\/17227"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nor.uz?lang=kr%2Findex.php&rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17226"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nor.uz?lang=kr%2Findex.php&rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=17226"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nor.uz?lang=kr%2Findex.php&rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=17226"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Fuqarolarning jamoat va davlat ishlarini boshqarishda ishtirok etish imkoniyatlari va huquqlarini bildiradi.<\/p>\n
Insonning eng yuksak qadr-qimmatini tan olish va uning obro\u2018-e\u2019tiborini hamda huquqi va erkinligi daxlsizligini hurmat qilishdir.<\/p>\n
Ma\u2019muriy qonunbuzarlik qilgan bironta shaxs javobgar- likka tortilmay qolmaydi.Ma\u2019muriy huquq manbalari sirasiga:
\u2014O\u2018zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi;
\u2014Konstitutsiyaviyqonunlar;
\u2014O\u2018zbekiston Respublikasi Oliy Majlis palatalarining qarorlari;
\u2014O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari va qarorlari;
\u2014O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari, vazir-
liklar, davlat qo\u2018mitalari va idoralarining yo\u2018riqnomalari, nizomlari;
\u2014 mahalliy davlat hokimiyati organlarining qarorlari kiradi.
Ma\u2019muriy huquq ijtimoiy sohaning turli sohalarini tartibga soladigan davlat hukumat organlarining faoliyati bilan chambarchas bog\u2018liq. Jamiyatning hayoti boshqaruvga muhtoj, chunki sanoat ham, qishloq xo\u2018jaligi ham, mada- niyat va ma\u2019rifat ham o\u2018z-o\u2018zidan rivojlanmaydi.
Prezident, davlat boshqaruvi organlarining xizmatchilari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlarning mansabdor shaxslari va xizmatchilari, 16 yoshga to\u2018lgan O\u2018zbekiston Respublikasi fuqarolari, chet elliklar va fuqaroligi bo\u2018lma- gan shaxslar, jamoat birlashmalari ma\u2019muriy huquq subyektlarihisoblanadi.
\u00a0Davlat hokimiyatining oliy idorasi \u2014 Oliy Majlis qanday qonunlar qa- bul qilmasin (harbiy majburiyat, ta\u2019lim tizimini isloh qilish, qo\u2018shma korxo- nalar, ijara yoki onalik va bolalikni muhofaza qilish va hokazo), ularning har biri ro\u2018yobga chiqarilishi kerak. Davlat boshqaruvining mahalliy va markaziy idoralari buning uchun shart-sharoit yaratadi. Davlat boshqaruvining markaziy idoralariga O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, Qoraqalpog\u2018iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, O\u2018zbekiston Respublikasi va Qoraqalpog\u2018iston Respublikasi vazirliklari, davlatqo\u2018mitalarikiradi.
Ularning har biri iqtisodiyot, madaniyatning alohida tarmoqlarini boshqa- radi. Masalan, Ichki ishlar vazirligi mamlakatda huquq-tartibotni ta\u2019minlash bi- lan bog\u2018liq masalalarni hal etadi, Xalq ta\u2019limi vazirligi esa ta\u2019lim muassasalari faoliyatiga rahbarlik qiladi va hokazo.
Mahalliy hokimiyat idoralariga hokim boshchiligidagi hokimliklar kira- di, ular viloyat, shahar yoki tumanda ijroiya va farmoyish chiqarish hokimiyati bo\u2018lib, kundalik tezkor ishlarni bajaradi.
Ijtimoiy muammolarni hal etishda jamoat tashkilotlari ham ishtirok etadi. Mahalliy muammolarni hal etishda o\u2018zini o\u2018zi boshqaruvchi mahalliy idoralar, masalan, fuqarolar yig\u2018inlari va oqsoqollar, kasaba uyushmasi qo\u2018mitalari va hokazolar katta ahamiyatga ega. Ular o\u2018z vazifalarini ko\u2018ngillilik asosida ba- jaradilar. Jamoat tashkilotlarining qarorlari faqat ana shu tashkilotga kiruvchi fuqarolar uchun majburiydir.<\/p>\n